हाम्रो सामाजिक तथा राजनितिक जीवनका पछिल्ला घटनाक्रमहरु हेर्दा बिधिको शासन, संघीयता र लोकतन्त्रको सुदृढ़ीकरणको लागि चालिनु पर्ने पाइलाहरु अपेक्षित दिशा र गतिमा अघि नबढिरहेको प्रतीत हुन्छ। एकातिर, संस्थागत सबलीकरणका लागि स्वायत्तता माग गरिरहेका बढ़ी भन्दा बढ़ी संस्थाहरुलाई सरकार प्रमुखले आफ्नो मातहतमा ल्याउन चाहेको देखियो भने, अर्कोतिर जनस्तरबाट समेत हरेक घटना र बिषयमा सरकार प्रमुखकै हस्तक्षेप चाहेको देखियो।

प्रमकै तहबाट निर्णय खोज्ने, बिभिन्न तप्का र तहबाट निर्णय गर्ने क्रममा प्रमकै संकेत र निर्देशनको प्रतीक्षा गर्ने, जाहेरी उनैकोमा पठाउने, घटनाका बारे प्रमकै प्रतिक्रया सुन्न चाहने जस्ता प्रवृत्तिले यस्तै संकेत गर्दछ। शासन प्रणालीको यस्तो दृश्यले बिधिसम्मत राजनितिक प्रणाली स्थापनाको बाटोमा हाम्रो मन्द गतिलाई चित्रित गर्दछ। हाम्रो मनोबिज्ञानले आदेशात्मक वा निर्देशात्मक प्रणालीलाइ छाड्न आनकानी गरिरहेझैँ भान हुन्छ। लोकतन्त्र र संघीयताको मजबुतीकरण र बिकासको लागि यस्तो दृश्य सकारात्मक हैन। Continue reading →