आज प्रेम दिबस अर्थात् ‘भ्यालेन्टाइन डे’। यो अवसरमा धेरैलाई थाहा नभएको हाम्रो आफ्नै मौलिक प्रेम दिबसबारे छोटो चर्चा गरौँ ।

नेवा: समुदायमा मनाइने प्रेम दिबसलाई “मतिना पारु” भनिन्छ ।

योमरी पुन्ही पछिको दिन (पौष कृष्ण प्रतिपदा) लाई शताब्दीयौं देखि नेवा: भाषामा “मतिना पारु” भनेर चिनिन्छ । “मतिना” को अर्थ “प्रेम” र “पारु” को अर्थ “प्रतिपदा” हो । नेवा समुदायको मान्यता अनुसार, यो दिनमा गरिएको प्रेम र स्नेह, वा प्रेम प्रस्तावहरू सफल हुन्छन् वा दीर्घकालीन र स्थायी हुन्छ ।

परम्परा अनुसार, योमरी पुन्हीको दिन घर-घरमा गएर गीत गाएर ‘योमरी (एक प्रकारको रोटी)’ माग्ने चलन छ । यस्तो परम्परालाई ‘योमरी फ्वनेगु’ भनिन्छ, जुन प्रेम र स्नेहसँग सम्बन्धित छ । घर-घर गएर योमरी माग्दा प्रेमीहरूले आफ्ना प्रियजनहरूलाई गोप्य रूपमा चियाउने र कुरा गर्ने अवसर मिल्ने गर्थ्यो । यहि मौकामा भेटघाटको समय र स्थान तय गरिन्थ्यो । प्रेमील जोडीहरु भोलिपल्ट गोप्य रूपमा भेट्थे । त्यो समय समाजमा खुल्ला प्रेम बर्जित थियो ।

यो मौलिक प्रेम दिवस हिजो-आज लोपोन्मुख छ । नेवा समुदाय र सबै नेपालीहरूको लागि यति महत्त्वपूर्ण संस्कृति लगभग लोप हुँदै जानु विडम्बनाको कुरा हो ।

‘भ्यालेन्टाइन डे’ को चलन चाहिँ प्राचीन रोमबाट बिश्वभरि फैलिएको हो । प्रेम जोडीका अभिभावक ‘सेन्ट भ्यालेन्टाइन’ को मृत्युका दिन (फेब्रुअरी १४) यो दिबस मनाइने गरिन्छ ।

(तस्बिर: Buzznepal)